Berichte aus der Konferenz

Präsentationen der Redner

Bilder von der Konferenz

Einige Impressionen aus der Konferenz

 

Sprawozdanie z Konferencji poświęconej europejskim ugrupowaniom współpracy terytorialnej

dnia 5 czerwca 2014 r.

na Uniwersytecie Europejskim Viadrina we Frankfurcie nad Odrą

I. Organizatorzy

Konferencja została zorganizowana przez „Centrum Kompetencyjne EUWT" działające w ramach Viadrina Center B/ORDERS IN MOTION.

Za treść i sprawy techniczne odpowiedzialni byli współpracownicy Centrum Kompetencyjnego w osobach: Marcin Krzymuski, Philipp Kubicki i Peter Ulrich. Wsparcie organizacyjne zapewniły również poszczególne katedry delegując swoich współpracowników. I tak z katedry pana prof. dr. Matthiasa Pechsteina organizatorów wspierała pani Gloria Bartelt i pan Dorian Duda, z katedry pana prof. dr. Jürgena Neyera pani Esther Franke oraz z katedry pana prof. dr. Carstena Nowaka pan Ahmet Kilic. Wykłady oraz dyskusja były tłumaczone symultanicznie przez pana Michała Scheuera i pana Grzegorza Załogę odpowiednio na język polski i niemiecki.

Środki na zorganizowanie konferencji pochodziły z budżetu Centrum Kompetencyjnego.

II. Przebieg konferencji

Konferencja rozpoczęła się o godz. 10.00 i została zakończona o godz. 17.00. Miały miejsce trzy panele, pomiędzy którymi miała miejsce przerwa obiadowa oraz na kawę.

Pierwsza część konferencji poświęcona była nowelizacji rozporządzenia 1082/2006 o europejskich ugrupowaniach współpracy terytorialnej i jej wpływowi na polskie i niemieckie prawo krajowe. Moderował ją pan Philipp Kubicki z Centrum Kompetencyjnego EUWT.

Tematem wykładu otwierającego, wygłoszonego przez pana Dirka Petersa z Komisji Europejskiej (Team Leader w Dyrekcji Generalnej Polityka Regionalna i Rozwój Miast) były powody i cele reformy. W odniesieniu do powodów nowelizacji pan Peters wskazał na sprawozdanie Komisji z 2011 r., które zawierało kwintesencję doświadczeń, w tym także praktycznych przeszkód związanych z formą prawną EUWT. Bazując na tym rozróżnił trzy główne kierunki reformy będące jednocześnie jej celami: po pierwsze – usunięcie istniejących dotychczas niejasności (np. co do możliwości udziału w EUWT organów władzy na szczeblu krajowym), po drugie – ułatwienie tworzenia i zarządzania ugrupowaniami (np. w zakresie wydawania zgód na przystąpienie do EUWT; po trzecie – poprawki mające na celu ożywienie tej formy prawnej (np. w zakresie możliwości określenia prawa właściwego dla realizacji zadań przez EUWT). Wreszcie na koniec pan Peters wskazał na konieczność wydania krajowych przepisów wykonawczych.

Wdrożenie reformy rozporządzenia o EUWT w Polsce było przedmiotem referatu pana Filipa Chybalskiego z polskiego Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju (Departament Współpracy Terytorialnej). Pan Chybalski omówił w pierwszej kolejności problemy, na które natrafiły ugrupowania w Polsce (m.in. brak doświadczenia z supranarodowymi formami prawnymi w zakresie polityki regionalnej oraz potencjalnie szeroki zakres zadań EUWT). Następnie krótko odniósł się do samej reformy, która – jego zdaniem – nie zmieniła charakteru ugrupowań. Aktualnie toczące się konsultacje w zakresie przepisów wykonawczych koncentrują się natomiast na wdrożeniu nowych zasad wynikających ze zreformowanego rozporządzenia. Szczególne wyzwanie stanowi wprowadzenie instytucji dorozumianej zgody. Rozważa się również skreślenie odwołania do przepisów o stowarzyszeniach. Na koniec pan Chybalski podkreślił konieczność zwiększenia działań informacyjnych dotyczących tego instrumentu. Ponadto wskazał na to, iż decyzja o utworzeniu EUWT powinna zostać dobrze przemyślana. Samo stworzenie EUWT nie gwarantuje bowiem automatycznie zwiększenia dopływu środków finansowych z UE.

Następnie stanowisko niemieckiego rządu federalnego wobec planów wdrożenia reformy przedstawił pan Josef Brink z Federalnego Ministerstwa Sprawiedliwości (kierownik departamentu, „Prawo umów międzynarodowych"). Przy tej okazji podkreślił, że ramy prawne dla tego typu ugrupowań są wprawdzie bardzo ważne ale nie stanowią sprężyny napędowej dla współpracy transgranicznej. Także z punktu widzenia rządu federalnego EUWT nie jest jedyną wchodzącą w rachubę formą prawną. Rząd federalny nie widzi także obecnie potrzeby wprowadzenia przepisów wykonawczych na płaszczyźnie federalnej. Rozporządzenia wydane na poziomie krajów związkowych są wystarczające. Ponadto rozporządzenie o EUWT nie jest typem tzw. rozporządzenia ułomnego, które wymagałoby uchwalenia regulacji idących dalej niż ustalenie właściwości. Poza tym uchwalenie krajowych przepisów wykonawczych mogłoby doprowadzić do ograniczenia stosowania formuły EUWT. Wreszcie nie ma potrzeby do ubiegania krajów związkowych w tym zakresie, gdyż ta forma prawna stosowana jest głównie na poziomie regionalnym i subregionalnym. Niezależnie od wcześniejszych wypowiedzi istnieje natomiast wola wzmocnienia polityki informacyjnej w tym zakresie. Dlatego niedawno pod auspicjami Federalnego Ministerstwa Transportu i Infrastruktury Cyfrowej stworzony został tzw. przewodnik o zakładaniu EUWT, który zresztą został już przetłumaczony na język polski.

Na koniec tej części konferencji pani Astrid Lang z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, Sportu i Infrastruktury (Departament prawa konstytucyjnego, europejskiego i administracyjnego) zaprezentowała punkt widzenia kraju związkowego. Na wstępie podkreśliła, że administracja od początku była otwarta na tą formułę współpracy. Wychodzono bowiem z pragmatycznego założenia a mianowicie wspólnego skorzystania z ograniczonych bądź co bądź zasobów na styku czterech państw: Belgii, Luxemburga, Francji i Krajów Związkowych Nadrenii Palatynatu i Kraju Saary. Następnie pani Lang omówiła planowane tam zamierzenia związane z instrumentem EUWT, ich sukcesy oraz przeszkody, na jakie natrafiono: najpierw na przykładzie funkcjonującego już EUWT Grand Region (Großregion) (Saar-Lor-Lux – Nadrenia Palatynat – Walonia – Francusko- i niemieckojęzyczna wspólnota w Belgii), następnie właśnie co powołanego EUWT Naczelnego Sekretariatu (Gipfelsekretariat) Grand Region w formie EUWT z siedzibą w Luxemburgu oraz wreszcie na przykładzie Uniwersytetu Grand Region, będącym związkiem uniwersytetów z obszaru Grand Region, gdzie z kolei dopiero rozważa się zastosowanie formy prawnej EUWT.

Druga część konferencji była poświęcona przedstawieniu praktycznych doświadczeń z instrumentem EUWT. W tym panelu swój referat przedstawiła pani Agnieszka Pyzowska (dyrektor EUWT Tatry z o.o. [PL-SK]) i pan Karl-Heinz Boßan (koordynator powstającego EUWT TransOderana z o.o. [PL-DE]). Referenci skoncentrowali się przede wszystkim na motywach, które były decydujące dla wyboru EUWT jako formy dla wspólnych działań instytucji z dwóch krajów członkowskich.

Pani Pyzowska wskazała na to, że w przypadku EUWT Tatry chodzi przede wszystkim o ewolucję dotychczasowej współpracy pomiędzy polskimi i słowackimi członkami ugrupowania będącymi jednocześnie twórcami i członkami euroregionu o tej samej nazwie. Celem przyświecającym utworzeniu ugrupowania było podniesienie współpracy na wyższy poziom formalny, prawny, merytoryczny i instytucjonalny. Miano przy tym nadzieję na pokonanie istniejących przeszkód o charakterze formalnym dla wspólnych przedsięwzięć. Ponadto widziano również możliwość większej absorpcji środków unijnych. Wreszcie zamierzono powierzyć EUWT zarządzanie tzw. projektem parasolowym w ramach funduszu małych projektów. Mimo wszystkich zalet EUWT członkowie nie zdecydowali się jednak na rozwiązanie dotychczasowych struktur (Euroregionu Tatry).

Pan Karl-Heinz Boßan na pierwszy plan wysunął natomiast rolę samorządów jako usługodawców wobec własnych mieszkańców. Zadania przyszłego ugrupowania należy określać wychodząc z takiego właśnie punktu widzenia. Dlatego powinny one mieć na celu przeciwdziałanie negatywnym zmianom zwłaszcza demograficznym jak również wykorzystanie potencjałów endogenicznych regionu. Punktem wyjściowym i punktem odniesienia dla przyszłego ugrupowania TransOderana mają być przebiegające przez jego obszar osie komunikacyjne (linie kolejowe, drogi oraz drogi rzeczne). EUWT ma się przyczyniać do stworzenia wokół nich obszaru atrakcyjnego dla mieszkańców i zachęcającego do osiedlania się. Pytania na koniec tej sesji dotyczyły również praktycznych aspektów takich jak nakłady związane z utworzeniem ugrupowania. Panel i dyskusję moderował pan dr Marcin Krzymuski z Centrum Kompetencyjnego EUWT.

Po krótkiej przerwie rozpoczął się trzeci i ostatni zarazem blok tematyczny pt. „EUWT w polityce regionalnej i finansowej UE".

W tej części wystąpił ponownie pan Dirk Peters, który zaprezentował rolę EUWT w polityce regionalnej UE. W swoim wystąpieniu pan Peters przedstawił przede wszystkim potencjalne możliwości wykorzystania EUWT przewidziane w nowym rozporządzeniu o Europejskiej Współpracy Terytorialnej, a więc europejskiej strategii współpracy transgranicznej, transnarodowej i interregionalnej w latach budżetowych 2014-2020. Podkreślił przy tym, że EUWT może występować w różnych rolach: jako instytucja zarządzająca programem operacyjnym z zakresu INTERREG, instytucją pośredniczącą oraz jako beneficjent w programie INTERREG albo innym programie w ramach funduszy UE.

Wątek zarysowany przez pana Petersa podjął następnie pan Peter Ulrich z Centrum Kompetencyjnego EUWT, który skoncentrował się na tym, czy nowy okres programowania może być szansą dla EUWT. Omówił rozwój współpracy transgranicznej w Europie aż od czasu włączenia EWT jako trzeciego filara unijnej polityki spójności. Po naszkicowaniu różnych debat, jakie miały za przedmiot politykę spójności, pan Ulrich zaprezentował podstawowe zmiany w nowym okresie budżetowym w latach 2014-2020 w zakresie polityki kohezyjnej i innych obszarach wsparcia, gdzie działa EU (ERASMUS+, COSME, Horyzont2020), aby następnie naświetlić, czy nowy okres programowania w istocie może być szansą dla EUWT. W ostatniej części swojego wystąpienia pan Ulrich zwrócił się ku krajowym (polskim i niemieckim) umowom partnerstwa, projektom programów operacyjnych z zakresu współpracy terytorialnej (Niemcy – Holandia, Saksonia – Polska, Brandenburgia - Polska) i innym dokumentom strategicznym. Wynika z nich, że o ile strona niemiecka krytykuje trudności związane z utworzeniem EUWT, o tyle strona polska preferuje tą formę prawną jako instytucję w zakresie zarządzania tzw. projektami parasolowymi, w których są sfinansowane małe projekty. W projektach programów operacyjnych z zakresu EWT forma prawna EUWT jest obecnie wymieniana z reguły tylko marginalnie.

W dyskusji moderowanej przez pana Sörena Bollmanna z administracji miasta Frankfurt nad Odrą (Frankfurcko-Słubickie Centrum Kooperacji) pojawiły się pytania o możliwość wykorzystania EUWT w ramach tzw. zintegrowanych inwestycji terytorialnych. Pan Peters podkreślił w odpowiedzi na pytanie, że ZIT pozwalają na sfinansowanie projektów z wielu źródeł jednocześnie a EUWT może być instytucją zarządzającą całymi ZIT.


 

Lizenz ○ Impressum ○ Disclaimer ○ Datenschutz

EVTZ-Kompetenzzentrum
Viadrina Center B/ORDERS IN MOTION
Europa-Universität Viadrina
Postfach 1786
15207 Frankfurt (Oder)